Bon www.detijd.be LOUISE YOUNG
Een nieuw rapport van Oxfam waarschuwt dat de snel toenemende economische ongelijkheid niet alleen sociale, maar ook politieke risico’s inhoudt. De groeiende concentratie van rijkdom vertaalt zich volgens de ngo ook in een gevaarlijke concentratie van macht.
De wereld telt vandaag zo’n 3.000 miljardairs. Dat zijn er meer dan ooit tevoren. Hun gezamenlijke vermogen steeg het voorbije jaar met 16 procent naar een record van 18.300 miljard dollar. Die groei ligt drie keer hoger dan het historisch gemiddelde. De vermogensconcentratie aan de top blijft toenemen, stelt Oxfam, een ngo die strijdt tegen ongelijkheid, maandag in een nieuw rapport: een kleine elite bezit een steeds groter deel van de mondiale rijkdom. Dat contrast wordt scherper in het licht van de cijfers van de wereldarmoede. Na decennia van vooruitgang in de armoedebestrijding kampt vandaag opnieuw een op de vier mensen wereldwijd met voedselonzekerheid. Dat is een stijging van bijna 43 procent vergeleken met 2015.
Aan de vooravond van het World Economic Forum (WEF) in het Zwitserse Davos, dat maandag begint en waar politieke en economische wereldleiders samenkomen, trekt Oxfam aan de alarmbel. De ngo waarschuwt dat de toenemende concentratie van rijkdom ook leidt tot een gevaarlijke concentratie van macht.
Geld maakt macht
‘Het wordt problematisch wanneer miljardairs hun rijkdom inzetten om politici te kopen, overheden te beïnvloeden, een krant of een sociaal mediaplatform te controleren of tegenstanders juridisch te overklassen om zichzelf boven de wet te plaatsen. Dergelijke praktijken ondermijnen vooruitgang en rechtvaardigheid, en geven de ultrarijken een disproportionele greep op onze gezamenlijke toekomst’, aldus het rapport. Van de grootste tien mediabedrijven wereldwijd hebben er zeven een miljardair aan het hoofd. Negen van de tien socialemediaplatforms zijn in het bezit van zes miljardairs.“
Omdat het in de VS erger is, denken we hier al snel dat het wel meevalt. Maar Europa wordt sterk beïnvloed door Amerikaanse beslissingen, en ook hier staat de democratie onder druk.
INGRID ROBEYN FILOSOOF-ECONOOM
In België bezitten 17 miljardairs evenveel als de armste 31 procent van de bevolking. ‘Omdat het in de VS erger is, denken we hier al snel dat het wel meevalt. Maar Europa wordt sterk beïnvloed door Amerikaanse beslissingen, en ook hier staat de democratie onder druk’, zegt Ingrid Robeyns, filosoof-econoom en professor aan de Universiteit Utrecht.
Tech als motor
De ongeziene vermogensgroei van de ultrarijken in 2025 kent meerdere oorzaken. Een belangrijke motor was de doorbraak van artificiële intelligentie, die technologieaandelen fors hoger duwde. Bedrijven als Tesla, Alphabet en Amazon zagen hun beurswaarde dit jaar sterk stijgen, wat het vermogen van oprichters en grote aandeelhouders aanzienlijk vergrootte. Het fortuin van Elon Musk nam met meer dan 80 procent toe, vooral door hogere waarderingen van Tesla, SpaceX en nu ook xAI.
‘Economische ongelijkheid is een symptoom van een ongelijk systeem. De afgelopen decennia zag je een privatisering van publieke goederen, waar de allerrijksten van profiteren’, zegt Robeyns. Dat fenomeen krijgt de naam K-vormige economie, waarbij hogere vermogens profiteren van stijgende prijzen op onder andere vastgoed, terwijl een groot deel van de bevolking juist kampt met een hoge levensduurte.
Tegelijk profiteerden de allerrijkste Amerikanen van beleid dat gunstig was voor vermogenden, zoals de verlenging van de belastingverlagingen uit 2017, waardoor belastingen op investeringen en meerwaarden laag bleven. Hoge winstmarges bij grote bedrijven en monopolies stuwden de aandelenkoersen verder.