Ellen De Soete heeft op Facebook een scherpe en tegelijk persoonlijke tekst gedeeld waarin ze haar onrust beschrijft over het huidige maatschappelijke klimaat. Ze schrijft dat ze wakker wordt alsof ze in een ander tijdperk is beland, een toekomstbeeld dat donkerder aanvoelt dan wat velen ooit hadden gehoopt. In haar post schetst De Soete hoe online haat volgens haar steeds vaker “tussen mensen kruipt, als stof dat zich langzaam in elke kier nestelt”. Sociale media — ooit bedoeld om te verbinden — lijken in haar ogen steeds meer op een plek waar vernedering en ontmenselijking genormaliseerd worden. Ze beschrijft het scrollen door een feed als “een eindeloze stroom digitale schreeuwen, zonder pauzeknop”.

De Soete plaatst die online verharding in een bredere context van macht en beleid. Ze verwijst naar een president die, zoals ze het formuleert, “het morele noorden kwijt is” en beslissingen neemt over klimaat, oorlog en ongelijkheid die volgens haar doorwerken tot ver buiten zijn eigen leefwereld. Daarnaast haalt ze ICE aan als symbool van systemen die mensen “opjagen, opsluiten, wegduwen”, en waarschuwt ze voor het gevaar van normalisering: hoe bureaucratie kan verharden tot een mechanisme dat mensen breekt.

Wie zich uitspreekt tegen extreemrechts, merkt volgens haar hoe snel de tegenreactie volgt. In haar tekst beschrijft ze een “zwerm trollen” die zich op critici stort met als doel hen te doen zwijgen: door te beledigen, te verdraaien, racisme te bagatelliseren en solidariteit weg te zetten als naïef. Ze stelt dat algoritmes die dynamiek vaak versterken door conflict en haat zichtbaarder te maken.

Toch eindigt De Soete niet in cynisme. Ze schrijft dat ze vasthoudt aan een “ruwe, vermoeide hoop” en vertaalt dat naar een duidelijke keuze: “Mensen hebben altijd drie keuzes: meedoen, wegkijken of zich verzetten.” Wegkijken, voegt ze toe, is in de praktijk hetzelfde als meedoen, omdat het stilte als toestemming laat functioneren.

Haar conclusie is een oproep tot verzet — in woorden en daden, maar vooral ook in organisatie en solidariteit. Niet als symbolische “resetknop”, maar als een gezamenlijke beslissing om de grenzen van het toelaatbare opnieuw te trekken: “Tot hier en niet verder.” De Soete ondertekent haar bericht met “Met warme groet” en verwijst naar de 8-meicoalitie.

“Ik word wakker…en het voelt alsof ik in een ander tijdperk ben beland, een donkere versie van de toekomst die we nooit gewenst hebben. Overal waar ik kijk, online en offline, zie ik hoe er steeds meer haat tussen mensen kruipt, als stof dat zich langzaam maar zeker in elke kier nestelt.
Sociale media, ooit een plek om te verbinden, lijkt nu meer op een vuilnisbelt van vernederingen en ontmenselijking, waar de meest verschrikkelijke commentaren probleemloos hun weg naar het scherm vinden. Soms scroll ik door mijn feed en heb ik het gevoel dat ik naar een eindeloze stroom digitale schreeuwen kijk, zonder pauzeknop.
In diezelfde wereld loopt een president rond die het morele noorden kwijt is, maar wél de macht heeft om de planeet in een andere richting te duwen. Zijn beslissingen over klimaat, oorlog en ongelijkheid laten diepe sporen na in levens van mensen die hij nooit zal ontmoeten, in landen waar hij nooit zal komen. Hij speelt met grenzen, verdragen en mensenlevens alsof het pionnen op een bord zijn, en telkens wanneer hij een zet doet, schuift de wereld weer een stukje verder richting chaos. Het voelt alsof we toekijken hoe iemand het huis in brand steekt waarin wij allemaal wonen…
En dan is er ICE, die koude afkorting die staat voor systemen die mensen opjagen, opsluiten, wegduwen. Ik vergelijk ze met de Gestapo, niet omdat alles hetzelfde is, maar omdat de angst en de logica erachter zo pijnlijk herkenbaar zijn: wie niet past in het plaatje, wie niet de “juiste” papieren, kleur of herkomst heeft, wordt een probleem dat moet worden verwijderd.
Ik denk aan de verhalen uit onze geschiedenis, van mijn ouders, aan het gevaar van normalisering, aan hoe snel een bureaucratie van controle kan uitgroeien tot een machine die mensen breekt.
Wanneer je in die context je stem verheft tegen extreemrechts, voel je het meteen: een zwerm trollen stort zich op je, georganiseerd of niet, maar altijd met hetzelfde doel, je doen zwijgen, je murw maken. Ze komen met de gemeenste opmerkingen, bagatelliseren haat, draaien dader en slachtoffer om, maken van racisme een grap en van solidariteit een naïviteit. Soms lijkt het alsof het algoritme zelf hun bondgenoot is, hun haat nog verder duwt, nog zichtbaarder maakt, nog moeilijker te ontwijken.
Op zulke dagen vraag ik me af: mag ik deze wereld even uitzetten en op “reset” drukken? Mag ik de stekker eruit trekken, alles stilleggen, opnieuw beginnen met minder macht, minder wapens, minder grenzen, minder vernedering? Is dit echt de toekomst die wij onze kinderen nalaten, een wereld waarin mensen in kampen verdwijnen omdat ze op de verkeerde plaats zijn geboren, waarin klimaatafspraken worden verscheurd, waarin online haat het nieuwe normaal is? Soms voelt het alsof ik vastzit in een slechte film, eentje waarin je blijft hopen dat de held opduikt, maar de aftiteling al in de verte lonkt.
En toch, ondanks alles, heb ik hoop. Niet de comfortabele, roze hoop, maar de ruwe, vermoeide hoop die weet wat er op het spel staat. Ik weet dat mensen altijd drie keuzes hebben: meedoen, wegkijken of zich verzetten. Wegkijken is, eerlijk gezegd, hetzelfde als meedoen, het is toestemming geven in stilte.
Dus blijft er eigenlijk maar één eerlijke keuze over: verzet. Verzet in woorden, in daden, in organisatie, in solidariteit. Verzet door elkaar vast te houden wanneer trollen proberen te isoleren; verzet door de verhalen van wie opgejaagd wordt te versterken; verzet door te weigeren om haat als “mening” te accepteren.

Misschien is dat de echte reset: niet een magische knop, maar mensen die opstaan en zeggen: tot hier en niet verder. Mensen die de giftige normaliteit van deze tijd doorbreken door samen een andere norm te maken. Voor onze kinderen wil ik niet alleen een veilig huis nalaten, maar ook een voorbeeld: dat we niet hebben gezwegen, dat we niet hebben meegeholpen, dat we ons hebben verzet. Dat we, in een wereld die soms aanvoelt als een nachtmerrie, toch gekozen hebben om wakker te blijven…”

Met warme groet
Ellen
8-meicoalitie