Maandag 28 september verzamelen burgers en middenveldorganisaties om 18.45 uur aan het Gentse stadhuis voor een actie tegen het federale plan om woonstbetredingen mogelijk te maken met het oog op de bestuurlijke arrestatie van mensen zonder wettig verblijf. De initiatiefnemers roepen Stad Gent op om zich hierover publiekelijk en ondubbelzinnig uit te spreken. Ruim duizend handtekeningen werden daarvoor verzameld van Gentse burgers.

De actie vindt plaats aan de vooravond van de Gentse gemeenteraad. De initiatiefnemers vragen dat de stad niet langer volstaat met een verwijzing naar de federale bevoegdheid, maar haar eigen politieke, bestuurlijke en morele verantwoordelijkheid opneemt. Gent profileert zich als mensenrechtenstad. Volgens de actievoerders moet die ambitie ook zichtbaar zijn wanneer fundamentele rechten van kwetsbare inwoners onder druk staan.

Niet enkel een federale kwestie

In een eerder antwoord op een petitie verwees de burgemeester naar de federale overheid, naar de Dienst Vreemdelingenzaken en de mogelijke tussenkomst van een onderzoeksrechter. Dit zou geen lokale aangelegenheid zijn. De initiatiefnemers leggen zich niet neer bij dat antwoord.

Woonstbetredingen zouden in ten eerste gevolgen hebben voor de Gentse lokale politie, waarvoor de burgemeester bestuurlijk verantwoordelijk is. Maar woonstbetredingen hebben ook impact op solidaire Gentenaars die mensen zonder wettig verblijf tijdelijk opvangen. En natuurlijk heeft het ook gevolgen op mensen zonder wettig verblijf zelf: het lijkt alsof “zonder wettig verblijf zijn” alleen maar hun individuele schuld is. Dit is de alledaagse realiteit geweld aandoen. Begrippen als “een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid” zetten de deur open voor misbruik en woonstbetredingen bij mensen die niks anders deden dan zonder wettig verblijf zijn. De overheid is daar mee verantwoordelijk voor. Gent zet ook sterk in op toegang tot dringende medische hulp: “wie gaat daaraan meewerken als je adres een instrument wordt om je woning te betreden?”

Juridische en menselijke bezwaren

De initiatiefnemers wijzen op de vele juridische bezwaren die tegen het voorstel zijn geformuleerd door een hele reeks van betrokken actoren: van mensenrechtenorganisaties tot onderzoeksrechters en de Orde van Vlaams Balies. Daarbij gaat het onder meer over de vaagheid van begrippen zoals openbare orde en nationale veiligheid, de voorziene procedure en de rol die onderzoeksrechters zouden krijgen in een beleid dat in wezen gericht is op administratieve arrestatie. Ook politiedeskundigen van de Federale politie waarschuwden voor grote operationele problemen bij de uitvoering.

Maar naast die juridische vragen staat volgens hen een fundamentele menselijke kwestie centraal. Een woning is de meest private ruimte van een persoon of gezin: een plaats waar mensen veiligheid, bescherming en rust moeten kunnen vinden. De mogelijkheid dat die ruimte wordt betreden omwille van het verblijfsstatuut van een persoon, ondermijnt vertrouwen en kan mensen nog verder van zorg, hulpverlening, onderwijs, politie of andere publieke diensten wegduwen. De vraag die de initiatiefnemers stellen is hoe de Dienst Vreemdelingenzaken enerzijds vertrouwen nodig heeft om mensen zonder wettig verblijf te oriënteren (ICAM), maar anderzijds een onderzoeksrechter kan vorderen op basis van een wankele juridische basis. “Men gooit hier potentieel de eigen ramen in.” aldus de initiatiefnemers.

Oproep aan Stad Gent

De actievoerders vragen dat Stad Gent het thema opnieuw op de gemeenteraad agendeert en een helder standpunt inneemt. Concreet vragen zij dat de stad:

– zich uitdrukkelijk verzet tegen woonstbetredingen met het oog op de arrestatie van mensen zonder wettig verblijf;

– de federale regering oproept het voornemen te heroverwegen, rekening houdend met juridische, maatschappelijke en operationele bezwaren;

– zich uitspreekt over de rol van de lokale politie en de risico’s van een onduidelijk juridisch kader;

– zich engageert om de grondrechten en menselijke waardigheid van mensen zonder wettig verblijf te beschermen;

– bevestigt dat Gent een gastvrije, verantwoordelijke en rechtvaardige mensenrechtenstad wil blijven.

De initiatiefnemers benadrukken dat verzet tegen woonstbetredingen geen pleidooi is tegen elk terugkeerbeleid. Zij vragen wel dat beleid menswaardig, zorgvuldig en in overeenstemming met de principes van de rechtsstaat wordt gevoerd.

Praktisch

Wat? Actie tegen woonstbetredingenWanneer?
Maandag 28 september 2026, 18.45 uur
Waar? Stadhuis Gent, Botermarkt
Waarom? Oproep aan Stad Gent om zich publiekelijk te verzetten tegen woonstbetredingen en de rechten en waardigheid van mensen zonder wettig verblijf te verdedigen.